Hemodiyaliz Nedir?

Hemodiyaliz, böbrek yetmezliği yaşayan hastalar için hayati önem taşıyan diyaliz türleri arasındadır. Kanın vücuttan alınıp toksinlerden arınmış şekilde vücuda geri verilmesini sağlayan bu işlem, özel bir makine yardımıyla gerçekleştirilir. ¹ İçeriğimizde böbrek yetmezliği tedavisi için kullanılan hemodiyalize dair detayları bulabilirsiniz. 

Hemodiyaliz Nedir?

Hemodiyaliz, sağlıklı böbreklerin yaptığı gibi kanınızdaki atıkları ve fazla suyu süzen bir tedavi yöntemidir. Bu işlem, böbrekleriniz artık bu görevi yerine getiremediği durumda devreye girer ve potasyum, sodyum ve kalsiyum gibi vücutta önemli minerallerin dengesini sağlar. Hemodiyaliz, kan basıncını kontrol altında tutmaya yardımcı olur ve kronik böbrek yetmezliği durumunda yaşam kalitenizi artırabilir ancak böbrek yetmezliğinin kesin bir tedavisi değildir.^{1 2}

Hemodiyaliz sürecinde atıklar, tuzlar ve sıvılar özel bir makine ile kanınızdan süzülür. Bu tedavi şekli, ileri derece böbrek yetmezliği yaşayan hastalar için uygulanır ve aktif bir yaşam sürdürmeye olanak tanır. Hemodiyaliz uygulaması sırasında tedavi programına uymak, düzenli olarak doktorun reçete ettiği ilaçları almak ve diyetinizde değişiklikler yapmak önemlidir. Ayrıca hemodiyaliz evde de yapılabilir. Diyaliz merkezi ile iletişime geçerek hangi diyaliz türünün size uygun olduğunu öğrenebilirsiniz.^{1 2}

Hemodiyaliz Nasıl Yapılır?

Hemodiyaliz işlemine hazırlık, ilk işlemden haftalar veya aylar önce başlar. Kan dolaşımınıza kolay erişim sağlamak için bir damar yolu açılır. Açılan damar yolu, hemodiyaliz sürecinin doğru işleyebilmesi için kanınızdan güvenli bir şekilde küçük bir miktar alınmasını ve daha sonra size geri verilmesini sağlar. Üç tür damar yolu bulunur. Bunlar; arteriyovenöz (AV) fistül, AV greft ve merkezi venöz kateter şeklinde sayılabilir.²

AV fistülü, genellikle daha az kullandığınız koldaki bir arter ve ven arasında cerrahi ile oluşturulan bir bağlantıdır. Damarlarınız bir AV fistülü oluşturmak yeterli genişlikte değilse arter ve ven arasında esnek, sentetik bir tüp olan bir greft ile bir yol oluşturabilir. Diğer yandan acil bir hemodiyaliz gerekiyorsa, boyunuzdaki büyük bir vene geçici olarak bir plastik tüp (kateter) yerleştirilebilir.²

Hemodiyaliz sırasında, kanınız açılan damar yolu aracılığıyla yapay böbrek veya filtreye aktarılır. Filtre, dializör olarak adlandırılır ve ince bir duvarla iki bölüme ayrılmıştır. Kanınız filtrenin bir bölümünden geçerken diğer bölümdeki özel sıvı kanınızdaki toksinleri çeker. Daha sonra temizlenen kanınız, bir tüp aracılığıyla vücudunuza geri verilir. Doktorunuz, damar yolunu tüpün bağlandığı yerde açacaktır. Bu damar yolunun bakımı, hemodiyaliz komplikasyonları ve enfeksiyon riskini azaltmak için son derece önemlidir. Bu nedenle hem hemodiyaliz öncesi hem de sonrası için doktorunuzun önerilerini uygulamalısınız.³

Hemodiyalizin Faydaları ve Riskleri

Hemodiyaliz, sağlıklı böbreklerin yerine geçerek kanı toksinlerden, fazla tuz ve sıvılardan arındırır. Ayrıca, hemodiyaliz kan basıncını düzenlemeye ve vücudunuzdaki önemli mineraller arasında olan potasyum, sodyum ve kalsiyumu dengede tutmaya yardımcı olur. Sonuç olarak hemodiyaliz tedavisi, hastaların daha iyi hissetmelerine ve böbrek yetmezliği ile ilgili bazı belirtileri yönetmelerine olanak tanıyarak yaşam kalitelerini artırabilir. Diğer yandan hemodiyalizin bazı yan etkileri de bulunur. Sık görülen komplikasyonlar arasında düşük kan basıncı, kas krampları, ciltte kaşıntı, uyku sorunları, anemi ve kemik hastalıkları yer alır. Özellikle, anemi ve kemik sorunları, vitamin ve mineral eksikliklerine bağlı olarak ortaya çıkabilir.²

Hemodiyaliz Sırasında ve Sonrasında Yaşam

Eğer kronik böbrek hastalığınız veya böbrek yetmezliğiniz varsa, yaşamınız hemodiyaliz süreci ile büyük ölçüde değişebilir. Hemodiyaliz, böbreklerinizin yerine geçerek atık maddeleri ve fazla sıvıyı kanınızdan temizler ancak bu tedaviyi desteklemek için yaşam tarzınızda önemli değişiklikler yapmanız gerekebilir. Öncelikle, arteriyovenöz fistül veya greft bakımı ile başlayabilirsiniz. Açılan damar yolunuzun çevresini her gün uygun bir sabun ve su ile temizleyebilirsiniz. Dializden 4 ila 6 saat sonra, fistül veya greft üzerindeki bandajı çıkarmanız önerilir. Fistül veya greftin doğru kan akışına sahip olduğunu kontrol etmek için her gün uçlarıyla dokunun; vızıldayan bir ses varsa, çalıştığını gösterir. Kanama, ağrı, kızarıklık veya şişlik gibi belirtiler ise enfeksiyon veya tıkanıklığı işaret edebilir. Unutmayın; fistül veya greftin bulunduğu koldan kan basıncı ölçümü yapılmamalı veya kan alınmamalıdır çünkü bu, fistül veya greftin zarar görmesine sebep olabilir.⁴

Ayrıca yaşam boyu özel bir diyaliz diyeti uygulamanız gerekebilir. Diyetisyeniniz, tüketebileceğiniz ve kaçınmanız gereken gıdalar konusunda size rehberlik edecektir. Örneğin; düşük sodyum, potasyum ve protein içeren yiyeceklere yönelik bir diyet uygulamanızı önerebilir. Ayrıca, lif bakımından zengin gıdalar tüketmek de önemlidir. Tahıllar, meyveler ve sebzeler iyi lif kaynaklarıdır. Tüm bu değişikliklerle birlikte düzenli sağlık kontrollerinizi aksatmamak, tedavi planınıza uyum sağlamak ve herhangi bir sorunuz veya endişeniz olduğunda doktorunuzla iletişime geçmek, hemodiyaliz sırasında ve sonrasında sağlıklı bir yaşam sürdürmenize yardımcı olacaktır.⁴

Uyarı: Bu metin tüketicileri konu özelinde objektif bir şekilde bilgilendirme amaçlı yazılmıştır.